Størsta kolevnisskiljan latin upp í Hollandi

Størsta anlegg í Evropa til at fanga kolevni (CO2)varð latið upp í Niðurlondum í morgun.  Tað er norska felagið Yara International, sum hevur ment verkætlanina. Norski forsætisráðharrin Jonas Gahr Støre varð við til hátíðarhaldið og vísti í røðu síni á, at verkætlanin er prógv um, hvat ídnaðurin sjálvur er mentur, tá talan er um at brúka tøkni, pening og dugnaskap til at minka um útlátið. 

Anleggið til kolevnisskiljan og goymslu (CCS) liggur í Sluiskil í sunnara niðurlendska landslutinum Zeeland. Yara upplýsir, at tað fer at minka um útlátið frá einum av størstu framleiðslustøðunum í Evropa fyri tøkuevni og flyta tað fangaða kolevnið til Noregs.

Rakstur og umhvørvisávirkan

Frá 2026 fer Yara Sluiskil at fanga og gera upp í 800.000 metrisk tons av CO₂ um árið til flutning og goymslu.

Kolevnið verður flutt og goymt 2,6 km (1,6 míl) undir havbotninum á norska landgrunninum av Northern Lights, sum stendur fyri flutningi og goymslu.

Yara væntar, at verkætlanin yvir 15 ár fer at taka umleið 12 milliónir tons av CO₂ burtur frá framleiðslustaðnum.

Støre við til upplating

Norski forsætisráðharrin varð hjástæddur til upplatingina. Jonas Gahr Støre, segði, at Sluiskil-verkætlanin er ein loysn, sum bæði er vísindaliga framkomin og handilsliga burðardygg.

"Avbjóðingin við veðurlagnum liggur í ídnaðinum, tí tað er har vit finna samansetingina av arbeiðsmegi, kapitali og tøkni. Og sjálvandi er orka ein partur av øllum hesum. So at vera framkomnar orkutjóðir – Niðurlond eru fremst millum tær – er rætta leiðin,“ segði Støre.

ES og framtíðar avbjóðingar

Europeiska samveldið ætlar at nýta kolevnisskiljan sum eina av loysnunum fyri at røkka málinum um netto-null útlát í 2050. Hetta er serliga viðkomandi fyri ídnaðargreinar sum kemiska framleiðslu, har lágkolevnisloysnir enn ikki eru tøkar.

Kjakið um tøkni til kolevnisskiljan

Men tøknin hevur í fleiri áratíggju havt trupulleikar við at vinna frama í Evropa vegna iva um, hvørt hon er handilsliga burðardygg, og vegna mótstøðu frá umhvørvisfelagsskapum og summum stjórnum.

CCS kann gera tað møguligt hjá fyritøkum at halda fram við at framleiða olju og gass, meðan tær lova at fanga útlátið seinni.

Fangaða CO₂ verður flutt av Northern Lights til Øygarden í Noregi, har tað verður goymt  undir havbotninum. Hetta er fyrsta CCS-skipanin í ídnaðarskala, sum fevnir um fleiri lond.

Næstu 15 árini er væntandi, at verkætlanin fer at taka umleið 12 milliónir tons av CO₂ burtur. Tað kann vera eitt týðandi íkast til avkolingina av evropeiska ídnaðinum og samstundis vísa, at CCS kann vera handilsliga burðardygt.